Thiền lắng nghe

Lắng nghe trước hết đem lại êm dịu cho bản thân, tạo điều kiện cho người nói chia sẻ và hiểu được người nói hơn, khi đó mới có thể thương người được. Thiền lắng nghe là phương thức thực tập tình thương, chấp nhận mọi lời nói, buông bỏ phán xét, buông bỏ ý kiến riêng và bao dung tất cả. Thiền sinh thực tập lắng nghe từ đầu đến cuối và nói những câu chánh niệm sau đây.


Bạn nói đi, mình đang có mặt cho bạn đây.
Bạn nói đi, mình đang lắng nghe bạn đây.
Bạn nói đi, lời bạn nói rất thú vị.
Bạn nói đi, mình muốn hiểu bạn nhiều hơn.
Bạn nói đi, mình muốn được bạn chia sẻ.
Bạn nói đi, mình đang ở bên bạn.
Bạn nói đi, nếu lời nói giúp đi niềm đâu, bạn hãy nói cho mình nghe.
Bạn nói đi, biết đâu mình giúp được cho bạn.
Bạn nói đi, mình mong được nghe giọng nói của bạn.
Bạn nói đi, mình rất hạnh phúc khi được lắng nghe bạn.

Lắng nghe

Khi tiếp xúc với một người ăn nói nhẹ nhàng, dễ chịu, ta rất thích lắng nghe và lắng nghe chánh niệm là bài thiền tập từ bi mang lại hạnh phúc cho bản thân cũng như người nói. Ta chưa làm gì hết, chỉ cần lắng nghe thôi cũng đã làm vơi bớt đi khổ đau của người. Những người ăn nói dữ dằn, cay độc, và thô bạo dù họ chưa làm gì hết cũng thật đáng sợ và ghê ghớm. Thiền lắng nghe là có mặt cho người muốn được nghe, khuyến khích người đó nói, biết người đó có nhiều hạnh phúc hoặc có nhiều đau khổ. Nhưng nhiệm vụ của thiền giả là nghe, cho nên không ngắt lời, không đưa ra ý kiến và cũng không tranh cãi. Khuyến khích người nói nói thêm, nói nữa và chi tiết hơn để có thể hiểu nhiều hơn. Người nói có thể có nhiều tri giác sai lầm, nhưng không sao, dù lời nói dịu dàng hay bạo động, thiền giả vẫn tập nghe cho đến khi nghe được. Thiền lắng nghe là bài thiền tập có tính chất xây dựng vì khi nghe đầy đủ, ta sẽ có cơ hội hiểu được người nói và khi hiểu được rồi, ta thương được điều người đó nói và bản thân người nói. Hạnh phúc hay khổ đau đều được chia sẻ, nếu là hạnh phúc, hạnh phúc sẽ tăng lên gấp bội, nếu là khổ đau, khổ đau được thông cảm và sẻ chia.

Người trong gia đình lắng nghe nhau, gia đình có hạnh phúc. Quốc gia lắng nghe nhau, quốc gia không có nội chiến. Các nước lắng nghe nhau, các nước không có chiến tranh. Việc lắng nghe xóa bỏ biên giới giữa con người, đem con người đến gần và bắt tay, trở thành bạn bè huynh đệ của nhau. Nhiều người cho rằng cái tôi chứng minh bản thân khác người, phân biệt với người và đề cao bản thân. Lắng nghe xóa bỏ cái tôi đó đi, người nghe hóa thân vào người nói và biến người nghe thành người nói. Thiền giả không đặt mình vào vị trí người nói hay chan hòa vào người nói thì khó thiền lắng nghe được. Nghe thôi chưa đủ mà phải lắng nghe, lắng nghe thôi cũng chưa đủ mà phải bỏ đi mọi thành kiến đối với người nói, bỏ thành kiến rồi cũng chưa đủ mà phải trở thành người nói hoàn toàn mới mong hiểu được họ nói gì. Thực tập Thiền Minh Sát trước khi thiền lắng nghe là sự sắp xếp thích hợp. Buông bỏ bản ngã rồi lắng nghe, cái lắng nghe này sẽ trong sạch hơn. Con người giận hờn và đánh nhau vì quan điểm khác biệt, có quan điểm được cho là hay và có quan điểm được cho là tồi tệ. Đó là ý kiến riêng. Lắng nghe để thấy cái mình cho hay vẫn có cái dở và cái mình cho dở vẫn có cái hay. Học hỏi cái hay và từ bỏ cái dở. Nếu không chịu lắng nghe, con người mãi mãi ôm khư khư tri giác sai lầm và sống chết cho những điều ngu xuẩn.

Lắng nghe rất kỳ lạ và mầu nhiệm. Đó là hạnh của Bồ Tát Quan Thế Âm : hạnh lắng nghe. Ngài lắng nghe mọi sự khác biệt và khổ đau của chúng sanh, đồng thời hóa thân thành muôn hình vạn trạng cứu giúp chúng sanh cho dù chúng sanh hành xử như thế nào. Thiền lắng nghe đồng nghĩa với thực tập tâm bi, lắng nghe mọi nỗi khổ của muôn loài. Bài thiền này không phải dễ nhưng khi đã thực tập, chỉ có tiến bộ chứ không lùi.
Trích Đàm Linh Thất - st